Artykuły w tej kategorii (6)
  1. 11.1Jak działa autozapis
  2. 11.2Jak zrobić kopię meczu i ją wczytać
  3. 11.3Jak zrobić kopię całej bazy i ją przywrócić
  4. 11.4Jak przenieść dane na inny komputer
  5. 11.5Jak zaimportować zdarzenia z pliku (CSV i XML)
  6. 11.6Jak zmienić ustawienia tagowania i klawisze akcji
Centrum pomocy / Kategoria 11
Kategoria 11

Ustawienia i dane

Ta kategoria opisuje, jak program zapisuje pracę, jak zrobić i wczytać kopię, jak przenieść dane na inny komputer, jak zaimportować zdarzenia z pliku oraz jak zmienić ustawienia tagowania i klawisze akcji.

11.1Jak działa autozapis

Kiedy tego potrzebujesz chcesz mieć pewność, że praca nie zginie.

Gdzie napis w menu po lewej („Zapisano 21:35”); Tagowanie pokazuje „Zapisano” obok osi czasu.

Krok po kroku

  1. Nic nie klikasz: każda zmiana meczu zapisuje się sama (mecz, klipy, odprawy, ustawienia).
  2. Czytaj napis stanu: „Zapisuję…” (trwa zapis), „Zapisano GG:MM” (zapisane), „Błąd zapisu” (nie wszystkie zmiany się zapisały).
  3. W długim meczu (od 500 zdarzeń) zmiany są zbierane i zapisywane z opóźnieniem około 0,4 s (przed zmianą meczu, panelu i zamknięciem zapis jest wymuszany).
  4. Przy zamknięciu programu zapis jest dokończony (program czeka do 10 s).
    Napis „Zapisano 21:35” w menu po lewej
    Napis „Zapisano 21:35” w menu po lewej

Co się wtedy dzieje

Mecz zapisuje się na tym komputerze (folder danych programu). Program trzyma też kopie automatyczne w folderze kopii (artykuł 1.5). Licznik „(N zmian)” przy napisie zapisu pokazuje zmiany od ostatniej kopii meczu do pliku, jeśli kopie automatyczne nie działają.

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

  • Autozapis nie zastępuje kopii poza komputerem: raz na jakiś czas zapisz kopię meczu (artykuł 11.2) i trzymaj ją poza komputerem.
  • Mecz zakończony i tryb po końcu subskrypcji: zmiany w pamięci nie są zapisywane trwale w trybie tylko do odczytu (artykuł 1.9).

Częste problemy

  • Objaw: „Błąd zapisu”. Przyczyna: pełny dysk, zablokowany folder albo uszkodzona pamięć programu. Rozwiązanie: zrób kopię meczu do pliku (artykuł 11.2).
  • Objaw: „Nie udało się zapisać ...: ... Zrób kopię do pliku.” Przyczyna: jak wyżej. Rozwiązanie: kopia meczu.
  • Objaw: „Brak miejsca na zapis ..., zrób kopię do pliku (Ustawienia > Pamięć i kopie).” Przyczyna: brak miejsca na dysku. Rozwiązanie: zwolnij miejsce i zrób kopię.
  • Objaw: „Główna pamięć przeglądarki niedostępna, zapis w pamięci zapasowej. Zrób kopię do pliku.” (wersja przeglądarkowa). Przyczyna: pamięć przeglądarki niedostępna. Rozwiązanie: zrób kopię do pliku.
  • Objaw: „Przypomnienie: N zmian bez kopii meczu. Kliknij „Kopia meczu” w nagłówku.” (wersja przeglądarkowa; w programie na komputer przypomnienia nie ma). Przyczyna: co 300 zmian bez kopii. Rozwiązanie: Kopia meczu.
  • Objaw: „Zapisany mecz jest uszkodzony. Wczytaj kopię meczu.” Przyczyna: uszkodzony zapis meczu. Rozwiązanie: wczytaj kopię (artykuł 11.2).
  • Objaw: „Nie znaleziono meczu.” Przyczyna: mecz został usunięty. Rozwiązanie: wczytaj z kopii.
  • Objaw: okno „Zapis zmian”: „Nie wszystkie zmiany udało się zapisać.” przy zamykaniu programu. Przyczyna: błąd zapisu. Rozwiązanie: Zostań w programie i zrób kopię meczu do pliku (przycisk Zamknij mimo to zamyka bez dokończonego zapisu).

Zobacz też 1.5, 11.2

11.2Jak zrobić kopię meczu i ją wczytać

Kiedy tego potrzebujesz chcesz zabezpieczyć mecz, przenieść go na inny komputer albo wrócić do wcześniejszej wersji.

Gdzie Kopia meczu w menu po lewej (przycisk ⋯ obok niego otwiera menu), Akcje meczu > Kopia meczu, Ustawienia > Pamięć i kopie.

Krok po kroku

  1. Zapis: Kopia meczu > Zapisz kopię meczu. W oknie „Zapisz jako” wybierz miejsce. Kopia to plik JSON.
  2. Wczytanie: Wczytaj kopię meczu (menu kopii, Panel główny albo Ustawienia > Pamięć i kopie > Wczytaj mecz z kopii), albo przeciągnij plik kopii na okno programu.
  3. Jeśli ten sam mecz jest już zapisany, program pyta „Zastąpić zapisany mecz?” i pokazuje porównanie: liczbę zdarzeń i datę ostatniej zmiany w kopii i w programie. Przyjmij zastąpienie tylko, gdy kopia jest nowsza.
  4. Po wczytaniu wskaż oryginalne nagranie (Przywróć nagranie albo Wczytaj nagranie).
  5. Kadrę, rywali, kluby z herbami, parametry, terminarz, tabelę i playlisty z kopii przywrócisz osobno: Ustawienia > Pamięć i kopie > Przywróć kadrę i rywali z kopii meczu. Okno „Przywrócić z kopii meczu?” pozwala wybrać, co zastąpić.
    Ustawienia > Pamięć i kopie, karta „Kopia meczu” z przyciskami Zapisz kopię meczu i Wczytaj mecz z kopii
    Ustawienia > Pamięć i kopie, karta „Kopia meczu” z przyciskami Zapisz kopię meczu i Wczytaj mecz z kopii

Co się wtedy dzieje

  • Kopia zawiera pełny zapis meczu (skład, skład rywala, połowy, zmiany, zdarzenia z etykietami i komentarzami, przyciski akcji) oraz sekcję drużyny: kadra, zapamiętani rywale, kluby z herbami, zmienione parametry. Film nie jest w kopii.
  • Po zapisie licznik zmian od kopii zeruje się. Toast „Zapisano plik: ... Kopia meczu gotowa ...”.
  • Po wczytaniu kadra z kopii zastępuje pustą albo domyślną kadrę; istniejąca kadra dostaje tylko brakujących zawodników z wolnym numerem; rywale i kluby z kopii dochodzą, jeśli ich nie ma. Toast „Wczytano mecz: <data> <rywal> (N zdarzeń).” i podsumowanie „Z kopii: kadra z kopii (N), ...”.

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

  • Nagranie nie jest w kopii. Po wczytaniu mecz wymaga wskazania nagrania ponownie.
  • Zdarzenia przed startem połowy i po końcu połowy są w kopii bez zmian; liczą się po wczytaniu tak jak wcześniej.
  • Kopia z nowszej wersji programu może zawierać dane, których starsza wersja nie wczyta.
  • W trybie po końcu subskrypcji wczytanie kopii jest zablokowane (artykuł 1.9).

Częste problemy

  • Objaw: „To nie jest kopia meczu TacticLab: plik jest uszkodzony albo ma inny format.” Przyczyna: wskazano zły plik. Rozwiązanie: wskaż plik kopii (JSON).
  • Objaw: „Nie można wczytać: To nie jest kopia z tej aplikacji.” Przyczyna: JSON z innego programu. Rozwiązanie: wskaż właściwy plik.
  • Objaw: „Nie można wczytać: Powtórzony identyfikator zdarzenia: N. Kopia wymaga naprawy; bieżący mecz pozostaje bez zmian.” albo „Niepoprawny identyfikator zdarzenia: ...”. Przyczyna: uszkodzona kopia. Rozwiązanie: użyj starszej kopii (folder wersji, artykuł 1.5) albo napisz do nas.
  • Objaw: „Wersja na tym komputerze jest nowsza niż kopia. Zastąpienie cofnie zmiany zrobione po zapisaniu kopii.” Przyczyna: kopia jest starsza niż zapisany mecz. Rozwiązanie: Anuluj, jeśli nie chcesz utracić nowszej pracy.
  • Objaw: „Ta kopia pochodzi z nowszej wersji programu (...): część danych może się nie wczytać. Zaktualizuj program.” Przyczyna: kopia z nowszej wersji. Rozwiązanie: zaktualizuj program (artykuł 1.4).
  • Objaw: „Pominięto N nieznanych zdarzeń.” Przyczyna: kopia ma zdarzenia, których ta wersja nie zna. Rozwiązanie: zaktualizuj program.
  • Objaw: „Ta kopia nie ma sekcji z kadrą i rywalami (kopie sprzed tej wersji zawierają tylko mecz).” Przyczyna: stara kopia. Rozwiązanie: kadrę uzupełnij ręcznie.
  • Objaw: „Kopia meczu: wybierz miejsce zapisu w oknie „Zapisz jako”. Licznik zmian wyzeruje się po zapisaniu pliku.” Przyczyna: to informacja po kliknięciu. Rozwiązanie: wybierz miejsce zapisu.
  • Objaw: „Anulowano zapis kopii meczu. Nic nie zapisano, licznik zmian bez zmian.” Przyczyna: zamknięto okno „Zapisz jako”. Rozwiązanie: spróbuj ponownie.
  • Objaw: „Nie udało się zapisać kopii meczu ... Spróbuj ponownie albo wybierz inny folder.” Przyczyna: brak dostępu do folderu albo miejsca. Rozwiązanie: wybierz inny folder.
  • Objaw: „Przywrócono: kadra (N), rywale (N), ...” albo „Nic nie zmieniono.” Przyczyna: wynik przywracania kadry i rywali. Rozwiązanie: sprawdź Drużyna > Kadra.

Zobacz też 11.3, 11.4

11.3Jak zrobić kopię całej bazy i ją przywrócić

Kiedy tego potrzebujesz zmieniasz komputer, reinstalujesz program albo chcesz zabezpieczyć wszystko naraz.

Gdzie Kopia meczu > ⋯ > Kopia całej bazy / Przywróć bazę z kopii.

Krok po kroku

  1. Kopia całej bazy: w oknie możesz zaznaczyć „Dołącz miniatury klipów”, potem Zapisz kopię. Plik ma rozszerzenie .sztab (np. TacticLab-kopia-RRRR-MM-DD-GGMM.sztab).
  2. Przywróć bazę z kopii: wskaż plik .sztab. Okno „Przywróć z kopii” porównuje „Obecnie” i „W kopii” (drużyny, mecze, zawodnicy, klipy, rekordy bazy).
  3. Wybierz: Dołącz brakujące (zachowaj obecne dane, dodaj brakujące) albo Zastąp wszystko. Przy zastępowaniu program najpierw zapisuje kopię obecnych danych i prosi o wpisanie słowa ZASTĄP.

Co się wtedy dzieje

Kopia zawiera wszystkie drużyny, sezony, mecze, kadry, ustawienia i klipy. Nagrania wideo zostają na dysku i nie są w kopii. Po przywróceniu widoki odświeżają się (toast „Przywrócono bazę. Widoki zostały odświeżone.”).

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

  • Limit pliku kopii przy przywracaniu: 200 MB.
  • Nagrania trzeba wskazać ponownie przy meczach („Wskaż nagranie”).
  • W trybie po końcu subskrypcji wczytanie bazy jest zablokowane (artykuł 1.9).

Częste problemy

  • Objaw: „Plik przekracza 200 MB.” Przyczyna: duża kopia (np. z miniaturami). Rozwiązanie: zrób kopię bez miniatur.
  • Objaw: „Zapisano kopię całej bazy.” Przyczyna: sukces. Rozwiązanie: brak. Wersja przeglądarkowa: „Rozpoczęto pobieranie kopii całej bazy.”
  • Objaw: „Nie udało się zapisać kopii.” Przyczyna: błąd zapisu pliku. Rozwiązanie: wybierz inny folder.
  • Objaw: „Nie można odczytać kopii.” Przyczyna: uszkodzony albo zły plik. Rozwiązanie: wskaż poprawny plik .sztab.
  • Objaw: „Nie można odczytać miniatury. Wyłącz miniatury i spróbuj ponownie.” Przyczyna: uszkodzona miniatura klipu. Rozwiązanie: zrób kopię bez miniatur.
  • Objaw: „Wpisz dokładnie ZASTĄP, aby potwierdzić.” Przyczyna: słowo wpisane inaczej. Rozwiązanie: wpisz dokładnie ZASTĄP wielkimi literami, z polską literą Ą.
  • Objaw: „Uszkodzony zapis awaryjny. Zachowaj kopię danych programu.” Przyczyna: uszkodzenie danych tymczasowych. Rozwiązanie: nie nadpisuj niczego; skopiuj folder danych programu (artykuł 1.5) i napisz do nas.

Zobacz też 11.2, 11.4

11.4Jak przenieść dane na inny komputer

Kiedy tego potrzebujesz kupiłeś nowy komputer albo przenosisz konto.

Gdzie Kopia całej bazy; konto: artykuł 1.3.

Krok po kroku

  1. Na starym komputerze: Kopia całej bazy > Zapisz kopię (artykuł 11.3). Skopiuj plik .sztab na pendrive albo dysk w chmurze.
  2. Skopiuj osobno nagrania meczów (kopia ich nie zawiera) i ułóż w tym samym miejscu albo pamiętaj, gdzie są.
  3. Na nowym komputerze: zainstaluj program (artykuł 1.1) i zaloguj się. Jeśli konto jest używane na starym, wybierz Przenieś konto na ten komputer (raz na 30 dni).
  4. Przywróć bazę z kopii i wskaż plik .sztab (artykuł 11.3).
  5. Przy każdym meczu kliknij Wskaż nagranie i wskaż plik wideo na nowym komputerze.
  6. Pojedynczy mecz możesz przenieść kopią meczu (artykuł 11.2): Wczytaj kopię meczu na nowym komputerze.

Co się wtedy dzieje

Na nowym komputerze pojawiają się drużyny, sezony, mecze, kadry, ustawienia i klipy ze starego. Nagrania wymagają ponownego wskazania.

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

Dane nie przenoszą się razem z kontem: konto to licencja, a mecze są tylko na komputerze, na którym zostały zapisane (artykuł 1.3).

Częste problemy

  • Objaw: po przeniesieniu nie ma meczów. Przyczyna: nie przywrócono kopii. Rozwiązanie: Przywróć bazę z kopii.
  • Objaw: mecze są, ale film nie gra. Przyczyna: nagranie jest na starym komputerze. Rozwiązanie: Wskaż nagranie (artykuł 3.3).
  • Objaw: „Konto można przenieść tylko raz na 30 dni.” Przyczyna: limit przeniesień. Rozwiązanie: poczekaj albo napisz do nas.

Zobacz też 1.3, 11.3

11.5Jak zaimportować zdarzenia z pliku (CSV i XML)

Kiedy tego potrzebujesz masz zdarzenia otagowane w innym programie i chcesz je dodać do meczu.

Gdzie Przygotowanie meczu > Importuj zdarzenia CSV / XML; Raporty > Eksport > karta XML > Importuj XML.

Krok po kroku

  1. Otwórz mecz, do którego chcesz dodać zdarzenia (z możliwością edycji).
  2. Kliknij Importuj zdarzenia CSV / XML. W oknie „Import zdarzeń (XML, CSV)” wskaż plik (do 20 MB). Obsługiwane są pliki XML z list zdarzeń innych programów do tagowania oraz CSV w formacie z kolumnami team, type, subtype, period, start time [s], end time [s], from, to.
  3. W oknie „Import zdarzeń: podgląd i dopasowanie kodów” sprawdź liczbę zdarzeń i kodów, wybierz Nagranie (1 albo 2) i ewentualne Przesunięcie czasu (s).
  4. Dla każdego kodu z pliku wybierz akcję w programie (Pomiń, Inne (moment, nazwa kodu w opisie) albo konkretna akcja). Program dopasowuje kody po nazwie.
  5. Kliknij Importuj zdarzenia. Cofnięcie: Cofnij import (w Przygotowaniu meczu albo w Eksporcie), które usuwa zdarzenia dodane z pliku.

Co się wtedy dzieje

  • Zdarzenia dochodzą do meczu (nic nie jest zastępowane), z drużyną, zawodnikiem (po numerze albo nazwisku ze składu i kadry), miejscem, etykietami i komentarzem z pliku. Czas zdarzenia to start z pliku plus przesunięcie.
  • Niedopasowane kody wchodzą jako moment z nazwą kodu w opisie.
  • Toast „Zaimportowano N zdarzeń z <plik>. Pominięte: N. Bez poprawnego czasu: N. Cofnięcie: przycisk „Cofnij import” ...”.

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

  • Maksymalnie 10 000 zdarzeń na plik.
  • Zdarzenia liczą się w statystykach tak jak zwykłe zdarzenia (z czasem w grze), ale zawodnik bez numeru w składzie jest nieznany (0).
  • Kody ze znacznikiem „(rywal)” w nazwie i kody z drużyną rywala dostają drużynę rywala.
  • CSV zdarzeń z TacticLab nie importuje się: to inny format. Mecz przenosisz kopią meczu (artykuł 11.2).

Częste problemy

  • Objaw: „Otwórz mecz z możliwością edycji.” Przyczyna: otwarty jest mecz tylko do odczytu. Rozwiązanie: otwórz mecz do edycji.
  • Objaw: „Wybierz plik XML lub CSV.” Przyczyna: brak pliku. Rozwiązanie: wskaż plik.
  • Objaw: „Plik jest za duży (najwyżej 20 MB).” Przyczyna: duży plik. Rozwiązanie: podziel plik.
  • Objaw: „Maksymalnie 10 000 zdarzeń.” Przyczyna: plik za duży. Rozwiązanie: podziel na części.
  • Objaw: „W pliku nie ma zdarzeń.” albo „Plik jest pusty.” Przyczyna: pusty plik. Rozwiązanie: sprawdź eksport z drugiego programu.
  • Objaw: „Brak wymaganych kolumn Metrica: team, type, subtype, period, start time [s], end time [s], from, to.” Przyczyna: CSV w innym układzie kolumn. Rozwiązanie: dostosuj nagłówki.
  • Objaw: „To jest CSV zdarzeń z TacticLab, nie plik Metrica. Mecz przeniesiesz kopią meczu: Akcje meczu > Kopia meczu.” Przyczyna: plik pochodzi z eksportu programu. Rozwiązanie: użyj kopii meczu.
  • Objaw: „Niezamknięty cudzysłów w CSV.” albo „Nieprawidłowy cudzysłów w CSV.” Przyczyna: błędnie zapisany CSV. Rozwiązanie: popraw plik.
  • Objaw: „Mecz został zmieniony. Zacznij import ponownie.” Przyczyna: w czasie importu otwarto inny mecz. Rozwiązanie: zacznij od początku.
  • Objaw: „Podaj poprawne przesunięcie czasu.” Przyczyna: w polu nie ma liczby. Rozwiązanie: wpisz liczbę sekund (np. 2,5).
  • Objaw: „Dopasuj co najmniej jeden kod.” Przyczyna: wszystkie kody ustawione na Pomiń. Rozwiązanie: wybierz akcję przynajmniej dla jednego.
  • Objaw: „Nic nie zaimportowano (wszystkie kody pominięte albo bez czasu).” Przyczyna: jak wyżej albo brak czasów w pliku. Rozwiązanie: sprawdź mapowanie i plik.
  • Objaw: „Cofnąć import zdarzeń? Usunie N zdarzeń dodanych z pliku .... Pozostałe zdarzenia meczu zostają.” Przyczyna: klik Cofnij import. Rozwiązanie: potwierdź albo anuluj. Po zamknięciu meczu cofnięcie nie jest już dostępne.

Zobacz też 11.2, 9.10

11.6Jak zmienić ustawienia tagowania i klawisze akcji

Kiedy tego potrzebujesz dostosowujesz opóźnienie reakcji, tryb miejsca na boisku, okna czasowe albo klawisz akcji.

Gdzie Ustawienia; wyszukiwarka w Ustawieniach; Przyciski akcji w grupie zaawansowanej.

Krok po kroku

  1. Otwórz Ustawienia. Na wierzchu są ustawienia codzienne: strefa, tagowanie, klipy, klawisze. Zaawansowane (zwinięte grupy): okna czasowe, oceny, Przyciski akcji, etykiety, mój klub, kluby, wygląd, kopie, pomoc. Pole wyszukiwania znajduje ustawienie po nazwie.
  2. Tagowanie: opóźnienie reakcji (domyślnie 2 s), czekanie na drugą cyfrę (domyślnie 700 ms), skok z listy zdarzeń (domyślnie 3 s), ostrzeżenie o braku startu 2. połowy (domyślnie 15 min), zatrzymanie na rysunku.
  3. Opcje tagowania pod listą zdarzeń: Pauza po zdarzeniu, Tercja wraca do środkowej po zmianie drużyny, Zmiana drużyny po stracie piłki, Odbiorca podania z następnego zdarzenia, lista „Strefa: połowy (U / O)”, „Strefa: tercje (U / I / O)”, „Strefa: brak”.
  4. Okna czasowe (powiązania zdarzeń): asysta, kluczowe podanie, ten sam gol, ta sama obrona, podanie wybite, kierunek podania, pojedynek, groźna strata, odzysk i strzał oraz okna stałych fragmentów.
  5. Reguły automatyczne (N1-N13): każdą włączysz lub wyłączysz osobno, wraz z oknami czasowymi (artykuły 4.8-4.15).
  6. Przyciski akcji: zmiana klawisza, wagi i długości klipu. Klawisz wybierz literę (także z Shift) albo jeden ze znaków ; ' / \ ` ` - =`.
  7. Zmiana opóźnienia reakcji w meczu z tagami: program pyta „Przesunąć zdarzenia tego meczu?” (opcje Zostaw bez zmian i Przesuń N zdarzeń).
    Ustawienia z wyszukiwarką
    Ustawienia z wyszukiwarką

Co się wtedy dzieje

Zmiany zapisują się w programie i obowiązują od następnego zdarzenia. Tryb strefy zapisuje się w meczu i jako domyślny dla nowych meczów. Przycisk Zastosuj do wszystkich przycisków w Przyciskach akcji ustawia jeden czas klipu dla wszystkich.

Kiedy to się liczy, a kiedy nie

  • Zarezerwowane klawisze: cyfry i blok numeryczny (wybór zawodnika i etykiety), U / I / O oraz / i * na bloku numerycznym (miejsce na boisku), M (zmiana zawodnika), L (do omówienia), Shift+L (moment do omówienia), Tab, Spacja, strzałki, ,, ., [, ], Backspace, Esc, Enter, Delete, PageUp, PageDown, Home (sterowanie filmem i listą).
  • Własny klawisz na przycisku ma pierwszeństwo przed domyślnym użyciem tego klawisza (np. ?, /, -, =).
  • Zmiana wag zmienia oceny wszystkich meczów (artykuł 6.9).

Częste problemy

  • Objaw: „Klawisz X jest zarezerwowany: <powód>.” Przyczyna: klawisz ma stałą rolę (np. wybór zawodnika, sterowanie filmem). Rozwiązanie: wybierz inny klawisz.
  • Objaw: „Tego klawisza nie można użyć. Wybierz literę (także z Shift) albo ; ' / \ ` - =.” Przyczyna: klawisz poza dozwolonymi. Rozwiązanie: wybierz literę albo wymieniony znak.
  • Objaw: „Klawisz X ma już przycisk „Nazwa”.” Przyczyna: klawisz zajęty przez inny przycisk. Rozwiązanie: wybierz wolny albo zmień tamten przycisk.
  • Objaw: „Przywrócono domyślny układ Tagowania.” Przyczyna: reset układu paneli. Rozwiązanie: układ zmienisz uchwytami między panelami.
  • Objaw: „Opóźnienie reakcji zmienione: było ... s, teraz ... s. Zdarzenia otagowane dotąd ... mają czasy liczone ze starym opóźnieniem.” Przyczyna: zmiana parametru w meczu z tagami. Rozwiązanie: Przesuń N zdarzeń (Ctrl+Z cofa całe przesunięcie) albo Zostaw bez zmian.
  • Objaw: „Strefa wyłączona (ustawienie „brak”).” Przyczyna: tryb strefy „brak”. Rozwiązanie: wybierz „połowy” albo „tercje” (artykuł 4.4).

Zobacz też 4.2, 4.4, 4.9, 6.9